ตอนที่ 1 : ทำความรู้จักกับโรคพิษสุนัขบ้า
สารคดีวิทยุ รณรงค์ป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ตอนที่ 1 ทำความรู้จักกับโรคพิษสุนัขบ้า
ตอนที่ 2 : อาการของสุนัขที่ได้รับเชื้อ
สุนัขบ้าเราจะสังเกตได้จากอาการ ดังนี้ ระยะแรก สุนัข จะมีอาการ นิสัยต่างไปจากเดิม เก็บตัว มีไข้นิดๆ กินข้าวน้อยลง ต่อมา คือ ระยะตื่นเต้น จะกระวนกระวาย หงุดหงิดง่าย ม่านตาขยาย กัดทุกอย่างที่ขวางหน้า จากนั้นก็จะเข้าสู่ระยะอัมพาต คางจะห้อย ลิ้นจะเป็นสีแดงคล้ำห้อยจากปาก น้ำลายไหล เดินทรงตัวไม่ได้ เหมือนกล้ามเนื้อเป็นอัมพาต แล้วก็จะตายภายในไม่เกิน 10 วัน หลังจากแสดงอาการ
ตอนที่ 3 : เมื่อถูกสุนัขกัด ต้องทำอย่างไร
สุนัขกัด-ข่วน-เลีย ต้อง - รีบล้างแผลเพราะการล้างแผลลดเชื้อบริเวณบาดแผลได้ถึง 70 % - ใส่ยา เบตาดีนฆ่าเชื้อบริเวณบาดแผลเพิ่ม - กักหมา/แมว 10 วัน เพราะหมาแมวที่มีเชื้อออกมากับน้ำลาย (เพื่อแพร่เชื้อให้กับคน/สัตว์ที่มันกัด) ตัวมันจะตายใน 10 วัน - หาหมอ เพื่อพิจารณาว่าต้องฉีดวัคซีนหรือภูมิคุ้มกันสำเร็จรูปหรือไม่ - ฉีดวัคซีนต่อให้ครบชุด/ตามกำหนดนัด เพราะการฉีดวัคซีนต้องฉีดโดยเร็วที่สุด หากปล่อยไว้จนติดเชื้อและอาการแล้วอาจตายโดยไม่มีทางรักษา
ตอนที่ 4 : ปฏิบัติการ 5 ย.
5 ย. คือ วิธีหลีกเลี่ยงไม่ให้สุนัขกัด ย. ที่ 1 : อย่าแหย่ให้สุนัขโมโห ย. ที่ 2 : อย่าเหยียบหาง ขา หรือตัวของสุนัข ย. ที่ 3 : อย่าแยกสุนัขที่กัดกัน ด้วยมือเปล่า ย. ที่ 4 : อย่าหยิบจานข้าว หรือยุ่งกับสุนัขตอนที่มันกำลังกินข้าวอยู่ ย. ที่ 5 : อย่ายุ่งกับสุนัขนอกบ้าน สุนัขไม่มีเจ้าของ หรือสุนัขที่เราไม่รู้ประวัติ
ตอนที่ 5 : การติดต่อสู่คน
เชื้อโรคพิษสุนัขบ้า ไม่ใช่ติดได้เฉพาะถูกกัด หรือข่วนเท่านั้น ถ้าถูกสัตว์ที่มีเชื้อเลียที่แผล หรือน้ำลายของมันกระเด็นเข้าตา จมูก เข้าปากของเรา ไวรัสเรบี่ส์ก็จะเข้าสู่ร่างกายของเราได้เหมือนกัน
ตอนที่ 6 : รู้ได้อย่างไรว่าสัตว์ที่กัดเราไม่บ้า
ดูจาก 1.ประวัติการรับวัคซีนของสุนัข และวิธีการเลี้ยงดูว่าเลี้ยงโดยไม่ปล่อยให้สุนัข-แมว มีโอกาสสัมผัสสัตว์ที่เป็นพิษสุนัขบ้า เพราะถึงแม้ว่าฉีดวัคซีนป้องกันโณคพิษสุนัขบ้าแล้ว หากถูกหมาบ้ากัดก็จะเป็นโรคพิษสุนัขบ้าได้ 2.อาการของสัตว์ที่กัดมีอาการปกติหรือไม่ สัตว์ที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้ามักมีอาการเปลี่ยนไปไม่ว่าจะเป็นดุร้าย หรือ เซื่องซึม รวมทั้งตั้งกักขังไว้ดูอาการได้ 10 วัน *** การกัก 10 วัน ใช้ได้เฉพาะ หมา-แมวเท่านั้น *** สัตว์อื่นๆใช้เกณฑ์นี้ไม่ได้ 3.สาเหตุของการถูกกัด สัตว์ที่เป็นบ้างมักกัดโดยไม่มีเหตุผล
ตอนที่ 7 : อยากรู้เรื่องโรคพิษสุนัขบ้าปรึกษาใครได้
สถานที่ปรึกษาปัญหาโรคพิษสุนัขบ้า กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข โทร 0 2590 3177- 8 กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โทร 0 2653 4444 ต่อ 4161-2 สถานเสาวภา สภากาชาดไทย ถนนอังรีดูนังต์ ปทุมวัน กทม. โทร 0 2252 0161-7 ต่อ 127 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด และปศุสัตว์จังหวัด สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ และปศุสัตว์อำเภอ โรงพยาบาล และ สถานบริการทุกแห่ง คณะแพทย์ศาสตร์ คณะสัตวแพทย์ ทุกมหาวิทยาลัย
ตอนที่ 8 : อย่าแหย่ให้สุนัขโมโห
อย่าแหย่ให้สุนัข-แมว หรือสัตว์โมโห เพราะอาจเป็นสาเหตุให้มันกัดเราได้
ตอนที่ 9 : อย่าเหยียบ
อย่าเหยียบหาง หัว ตัว ขา เพราะหากสัตว์ตกใจ จะแว้งกัดเราได้
ตอนที่ 10 : อย่าแยก
อย่าแยก สุนัข ที่กำลังกัดกันด้วยมือเปล่า เพราะมันจะแว้งกัดเราได้
ตอนที่ 11 : อย่าหยิบ
อย่าหยิบจานข้าวขณะที่สุนัขกำลังกินอาหาร รวมทั้งอย่างหยิยของที่สุนัขหวง เพราะจะทำให้มันกัดเราได้
ตอนที่ 12 : อย่ายุ่ง
อย่ายุ่งกับสุนัขแปลกหน้า และสุนัขไม่มีเจ้าของ โปรดระลึกเสมอว่าไม่ว่าสุนัขจะน่ารักขนาดไหน ก็ไม่ได้การันตีว่ามันจะไม่กัดคนแปลกหน้า
ตอนที่ 13 : มารยาทของคนเลี้ยงหมา
กฎกติกามารยาท 10 ข้อ สำหรับผู้เลี้ยงสุนัข 1. นำสุนัขได้รับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าทุกปี (ปีแรกควรฉีด 2 ครั้ง) 2. ไม่ปล่อยสุนัขไปเพ่นพ่านในสาธารณะ 3. ถ้าสุนัขของท่านถูกสุนัขตัวอื่นกัด ก็ต้องรีบปรึกษาสัตวแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุข พร้อมทั้งขอข้อมูลและหลักฐานการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าจากเจ้าของสุนัขที่มากัด 4. วางแผนคุมกำเนิดสุนัข เพื่อป้องกันการมีสุนัขมากเกินไป 5. ฝึกสุนัขให้อยู่ในระเบียบ เชื่อฟังคำสั่งง่าย ๆ 6. ไม่ยั่วยุสุนัขให้โมโห จะทำให้สุนัขระแวงและมีนิสัยชอบกัด 7. อย่าปล่อยให้สุนัขถ่ายสกปรกบนทางเท้า ควรฝึกให้ถ่ายเป็นเวลาและเป็นที่ เช่น ในกระบะทรายหนังสือพิมพ์ ฯลฯ 8. จัดการดูแลสุนัขให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี 9. ไม่ผลักภาระให้สังคม โดยนำสุนัขที่ไม่ต้องการไปปล่อย 10. เมื่อสุนัขไปกัดคน เจ้าของสุนัขต้องรับผิดชอบ
ตอนที่ 14 : หน้าที่ของเจ้าของสุนัข ตาม พรบ.โรคพิษสุนัขบ้า
1. นำสุนัขไปรับการฉีดวัคซีนครั้งแรกเมื่ออายุ 2-4 เดือน ครั้งต่อไปตามนัด และฉีดกระตุ้นซ้ำทุกปี 2. เมื่อสัตว์ได้รับการฉีดวัคซีนแล้ว ให้ห้อยเหรีญไว้ด้วย 3. ดูแลสุนัขของตน ไม่ปล่อยสุนัขออกมาในสาธารณะ 4. ให้ความร่วมมือเจ้าหน้าที่ที่จะเข้าไปในบ้าน เพื่อตรวจสอบสัตว์ 5. แจ้งต่อสัตวแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขภายใน 24 ชั่วโมง เมื่อสุนัขถูกสัตว์อื่นที่สงสัยว่าเป็นโรคพิษสุนัขบ้ากัดและต้องกักขังเพื่อเฝ้าสังเกตอาการสุนัขนั้นไว้ไม่น้อยกว่า 6 เดือน ถ้าสุนัขมีอาการของพิษสุนัขบ้าหรือสูยหาย ให้รีบแจ้งต่อเจ้าหน้าที่หรือเจ้าพนักงานท้องถิ่นภายใน 24 ชั่วโมง 6. ให้ความร่วมมือกับสัตวแพทย์ เมื่อมีการตรวจยานพาหนะโรงเรือนหรือสถานที่ ในกรณีที่สัตวแพทย์ได้รับแจ้งหรือสงสัยว่า สุนัขที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้าอยู่ในที่ดังกล่าว 7. ในการโอนกรรมสิทธิ์สุนัขที่ได้รับการฉีดวัคซีนแล้ว เจ้าของต้องมอบเครื่องหมายและใบรับรองแก่ผู้รับโอนด้วย 8. ไม่จำหน่าย จ่าย โอนสุนัขที่อยู่ระหว่างเฝ้าสังเกตอาการโรคพิษสุนัขบ้า
ตอนที่ 15 : บทลงโทษ ตาม พรบ.โรคพิษสุนัขบ้า
1. ไม่นำสัตว์ไปรับการฉีดวัคซีน ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 200 บาท 2. มีเครื่องหมายแสดงว่าฉีดวัคซีนปลอม ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 3. ไม่แจ้งว่าสุนัขที่เลี้ยงไว้มีอาการโรคพิษสุนัขบ้าหรือสุนัขบ้ากัด หรือไม่ยอมทำลายสุนัขเป็นโรคพิษสุนัขบ้า หรือไม่กักขังสุนัขที่สงสัยเป็นโรค (ตามที่สัตวแพทย์สั่ง) ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับไม่เกิน 3,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ 4. ขัดขวาง หรือไม่อำนวยความสะดวกในการจับสุนัขไม่มีเจ้าของในสาธารณะ หรือต่อการที่สัตวแพทย์เข้าไปสอบถามข้อมูลสุนัข เข้าไปตรวจสุนัขที่สงสัยเป็นโรค หรือทำลายสุนัขที่เป็นโรคนี้ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำที่ปรับ